காரல் மார்க்ஸின் மூலதனம் உருவாக்கம்: பின்னணியும் வரலாற்றுப் பதிவுகளும்
 |
| இலக்கு |
கார்ல் மார்க்ஸின் புகழ்பெற்ற 'மூலதனம்' (Das Kapital) நூலின் முதல் தொகுதி உருவாக்கப்பட்ட வரலாற்றுப் பின்னணி, பல்போக்குத் தியாகங்கள் மற்றும் அதன் சர்வதேச அளவிலான தாக்கம் ஆகியவற்றை இப்பகுதிகள் விரிவாக விளக்குகின்றன. மார்க்ஸ் தனது தீவிரமான ஆய்வுகள், கடுமையான வறுமை மற்றும் உடல்நலக் குறைவுகளுக்கு மத்தியிலும் அயராது உழைத்து இம்மாகத்தான தத்துவ நூலை உருவாக்கினார். ஏங்கல்ஸின் உன்னதமான ஆதரவு மற்றும் வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க நட்பு இம்மாபெரும் பணிக்கு வலு சேர்த்தது. முதலாளித்துவ வர்க்கத்தின் மௌனச் சதியையும் மீறி, இப்படைப்பு ரஷ்யா மற்றும் ஐரோப்பிய நாடுகளுக்கு மொழிபெயர்க்கப்பட்டு பாட்டாளி வர்க்கத்திற்கான ஒரு சக்திவாய்ந்த சித்தாந்தப் பேராயுதமாக உயர்ந்தது. இறுதியில், நூலின் பல்வேறு பதிப்புகள் மற்றும் கட்டமைப்புகளில் மார்க்ஸ் மேற்கொண்ட தொடர்ச்சியான திருத்தங்கள் அதன் அறிவியல் துல்லியத்தை உலகிற்குப் பறைசாற்றின.
இதப்பகுதியை ஒலி வடிவில் கேட்க இந்த இணைப்பை அழுத்தவும் தோழர்களே
ஜோஹான் பிலிப் பெக்கர் மூலதனம் நூலைக் குறித்துக் குறிப்பிடும்போது, "மூலதனம் நமது தாக்குதலுக்கும் தற்காப்புக்குமான நமது வாள், நமது கேடயம், நமது பேராயுதம் ஆகும்" என்று வருணித்துள்ளார். காரல் மார்க்ஸ் தனது வாழ்நாளில் முன்னெடுத்த அரசியல் பொருளாதார விமர்சன ஆய்வுகளும், அதன் உச்சக்கட்ட விளைவான 'மூலதனம்' (Das Kapital) முதல் தொகுதி அச்சாவதற்கு முன் கடந்துவந்த வரலாற்றுத் தடங்களும் கடுமையான உழைப்பாலும் தியாகங்களாலும் உருப்பெற்றவை ஆகும்.
தொடக்க காலத் திட்டமும் ஆய்வுகளும் (1859 - 1861)
1859 ஜனவரியில் அரசியல் பொருளாதாரத்தின் விமர்சன ஆய்வுக்கு ஒரு
பங்களிப்பு என்ற தனது நூலின் முதல் பாகத்தைப் பதிப்பகத்தாருக்கு அனுப்பிய உடனேயே,
மார்க்ஸ் அதன் இரண்டாவது பாகத்தை உருவாக்கும் பணியில்
இறங்கினார். 1857-58-ஆம்
ஆண்டின் பொருளாதாரக் கையெழுத்துப் பிரதியை அடிப்படையாகக் கொண்டு அவர் ஒரு விரிவான
திட்டத்தை வகுத்தார். மூலதன உற்பத்தியின் வளர்ச்சிப் போக்கு,
அதன் சுற்றோட்டம், "மூலதனமும் லாபமும்", மற்றும் விவசாயம், நில சொத்துடமை போன்றவற்றை உள்ளடக்கிய "பல வகை"
எனப் பல பிரிவுகளாக அதனை வடிவமைக்கத் திட்டமிட்டார்.
இருப்பினும், முதல் பாகம் வெளியான பிறகு அடுத்தடுத்த பாகங்களில் விவரிக்கப்பட வேண்டிய
முதன்மையான கருத்துக்கள் குறித்த தெளிவான முழு விவரங்கள் தமக்கு இன்னும்
கைவரவில்லை என்பதை மார்க்ஸ் உணர்ந்தார் என்று ஏங்கல்ஸ் குறிப்பிடுகிறார். இதனால்
பிரிட்டிஷ் மியூசியத்தின் நூலகத்திற்கு மீண்டும் சென்று ஆய்வுகளை மேற்கொண்டார்.
ஏங்கல்ஸின் இங்கிலாந்தில் தொழிலாளி வர்க்கத்தின் நிலைமை நூலையும்,
1855 முதல் 1859 வரையிலான தொழிற்சாலை அறிக்கைகளையும் ஆழ்ந்து பயின்றார்.
எனினும்,
வோக்ட்டிற்கு எதிரான ஒரு பிரசுரப் பணியில் ஈடுபட்டதால் 1860 முதல் 1861 நடுப்பகுதி வரை இந்த ஆய்வுகளில் தேக்கநிலை ஏற்பட்டது.
1861–1863 காலகட்டக் கையெழுத்துப் பிரதியும் வடிவ மாற்றமும்
குடும்பத்தில் நிலவிய தீவிர வறுமை, நோய்கள், மற்றும் முடிவற்ற வீட்டுப் பிரச்சனைகளுக்கு மத்தியிலும் ஒரு
குதிரையைப் போல ஓய்வின்றி உழைத்த மார்க்ஸ், 1861 ஆகஸ்ட் முதல் 1863 ஜூலை வரையிலான காலகட்டத்தில் 23 நோட்டுப் புத்தகங்கள் மற்றும் சுமார் 200 அச்சுத்தாள்கள் கொண்ட மாபெரும் கையெழுத்துப் பிரதியைத்
தயாரித்தார்.
இதில் பணத்தை மூலதனமாக மாற்றுவது, உபரி மதிப்பு, உழைப்பு, கூட்டுழைப்பு, இயந்திரங்களின் பயன்பாடு மற்றும் பண்டைய மூலதன சேமிப்பு
போன்ற மூலதன உற்பத்தியின் முக்கியக் கூறுகள் விரிவாக ஆராயப்பட்டன. அதே சமயம்,
ஜெர்மானிய வாசகர்கள் புத்தகத்தின் கன அளவை வைத்தே
மதிப்பிடுகிறார்கள் என்பதால் நூலின் அளவை நீட்டித்ததாக 1862-ல் ஏங்கல்ஸிற்கு நகைச்சுவையுடன் எழுதியிருந்தாலும்,
மார்க்ஸின் ஆழமான ஆய்வுத் திட்டமே இவ்வளவு விரிவான
உள்ளடக்கத்திற்குக் காரணமாக அமைந்தது.
இக்காலகட்டத்தில், தனது நூலை முந்தைய பங்களிப்பின் தொடர்ச்சியாக வெளியிடாமல்,
"மூலதனம்" என்ற முதன்மைத்
தலைப்பிலும், "அரசியல்
பொருளாதாரத்தின் விமர்சன ஆய்விற்கு ஒரு பங்களிப்பு" என்பதைத் துணைத்
தலைப்பாகவும் கொண்டு ஒரு தனி நூலாக வெளியிட மார்க்ஸ் தீர்மானித்தார்.
இக்கையெழுத்துப் பிரதியின் பரிமாணம் எல்லை கடந்து பெருகியதால்,
ஒட்டுமொத்த நூலையும் மூன்று தனித்தனிப் புத்தகங்களாகப்
பிரிக்கலாம் என்ற முடிவிற்கும் அவர் வந்தார்.
இடைஞ்சல்களும் அயராத உழைப்பும் (1863 - 1865)
1863 ஆகஸ்ட் முதல் மூலதனத்தின் அடுத்தடுத்த தொகுதிகளுக்கான
புதிய கையெழுத்துப் பிரதியை எழுதும் பணியைத் தீவிரப்படுத்தினார். எனினும் உடல்நலக்
குறைவு,
குடும்ப விவகாரங்கள், மற்றும் 1864-ல் தொடங்கப்பட்ட அனைத்து நாட்டு உழைக்கும் மக்களின்
கூட்டமைப்பின் (அகிலம்) வழிகாட்டுதல் பணிகள் போன்றவற்றால் கடுமையான காலதாமதங்கள்
நேர்ந்தன.
ஆயினும் தொழிலாளி வர்க்க நலன்களுக்காகக் கிடைத்த ஒவ்வொரு வினாடியையும் மூலதனம்
நூலுக்காகச் செலவிட்டார். பகலில் பிரிட்டிஷ் மியூசியத்தில் ஆய்வு மேற்கொள்வதும்,
இரவில் வீட்டில் அமர்ந்து எழுதுவதுமாக,
ஆங்கிலேய முதலாளிகள் தொழிலாளர்கள் மீது விதித்த
"ஷிப்ட் முறை" போன்ற உழைப்பு முறையைத் தமக்குத்தாமே அமைத்துக் கொண்டு
பணியாற்றினார். ஹபர்க்கைச் சேர்ந்த வெளியீட்டாளர் ஒட்டோ மெய்ஸ்னர்
விதித்திருந்த 60
அச்சுத்தாள்கள் என்ற வரம்பிற்குள் கொண்டுவருவதற்காக, 1865 டிசம்பருக்குள் கையெழுத்துப் பிரதியின் புதிய பதிப்பை
வெற்றிகரமாகத் தயாரித்து முடித்தார்.
அச்சுக்குத் தயாராதலும் முதல் தொகுதியின் வெளியீடும் (1866
- 1867)
1866 ஜனவரியில் ஏங்கல்ஸின் ஆலோசனையை ஏற்று,
ஒட்டுமொத்த நூலையும் ஒரே நேரத்தில் அச்சடிப்பதற்குப் பதிலாக,
முதல் தொகுதியை (மூலதன உற்பத்தி செயல்முறை) மட்டும்
அச்சுக்குத் தயாரிக்கும் இறுதிப் பணியை மார்க்ஸ் தொடங்கினார். கடுமையான நோயினால்
படுக்கையிலிருந்த நிலையிலும், பகல் நேரங்களில் "வேலை நாள்" பற்றிய
அத்தியாயங்களை விரிவுபடுத்தினார்.
அதிகாரப்பூர்வ ஆவணங்கள், பாராளுமன்ற நீலப்புத்தகங்கள், பெண்கள் மற்றும் குழந்தைகளின் உழைப்புச் சுரண்டல் பற்றிய
அறிக்கைகள் அனைத்தையும் தீவிரமாகத் திரட்டித் தொகுத்தார். இறுதியாக 1867 ஏப்ரல் 2-க்குள் முதல் தொகுதிக்கான அனைத்துப் பணிகளையும் முடித்து,
ஏப்ரல் 10 அன்று லண்டனிலிருந்து புறப்பட்டு,
ஏப்ரல் 12-ல் ஹாம்பர்க் நகரில் உள்ள வெளியீட்டாளர் மெய்ஸ்னரிடம்
கையெழுத்துப் பிரதியை நேரில் ஒப்படைத்தார். அங்கு போதிய அச்சு வசதிகள் இல்லாததால்,
லீப்சிக்கில் உள்ள ஒட்டோ விகாண்ட் மூலம் 1867 ஏப்ரல் 29 அன்று வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க மூலதனம் முதல் தொகுதியின்
அச்சுப் பணிகள் துவங்கின.
இந்த வரலாற்றுப் பதிவுகள் காரல் மார்க்ஸ் தனது முதன்மைத் தத்துவ நூலான 'மூலதனம்' உருவாவதற்கு எதிர்கொண்ட கடுமையான போராட்டங்களையும்,
அவரது தளராத அறிவியல் பூர்வமான அர்ப்பணிப்பையும் தெளிவாகப்
படம்பிடித்துக் காட்டுகின்றன.
காரல் மார்க்ஸின் ‘மூலதனம்’ முதல் தொகுதி: வெளியீடு,
எதிர்வினைகள் மற்றும் சர்வதேசப் பரவல்
காரல் மார்க்ஸின் அரசியல் பொருளாதார விமர்சனப் பெருநூலான மூலதனம் (Das
Kapital) முதல் தொகுதியின்
இறுதிக்கட்ட மெய்ப்புத் திருத்தங்கள், நூல் வெளியீடு, அதைத் தொடர்ந்து நிலவிய வர்க்க எதிர்ப்புகள்,
சர்வதேச அளவிலான வரவேற்பு மற்றும் இரண்டாவது பதிப்பின்
கட்டமைப்பு மாற்றங்கள் ஆகியவை உலகப் பாட்டாளி வர்க்க வரலாற்றில் மிக முக்கியமான
அத்தியாயங்களாகும்.
1. ஹனோவர் நகரில் இறுதி மெய்ப்புத் திருத்தமும் நட்பும் (1867)
1867 ஏப்ரலில் மார்க்ஸ் ஹனோவரில் உள்ள தனது நண்பர் டாக்டர்
லுட்விக் குகல்மான் இல்லத்திற்குச் சென்று சுமார் ஒரு மாதம் தங்கியிருந்தார்.
அங்கே மார்க்ஸின் கனிவான அணுகுமுறையும், கூர்மையான அறிவும், கலகலப்பான சுபாவமும் குகல்மான் குடும்பத்தினரிடம் பெரும்
நன்மதிப்பை ஏற்படுத்தின. அங்கு தங்கியிருந்தவாறே அவர் அச்சுக்கூடத்திலிருந்து வந்த
முதல் பக்க அச்சுப் பதிவுகளைப் (Proof sheets) பார்வையிட்டுத் திருத்தினார்.
அச்சுப் பதிவுகளை ஆழ்ந்து வாசித்த ஏங்கல்ஸ், சிக்கலான பொருளாதாரக் கோட்பாடுகளை மிக எளிய முறையில்
விளக்கியுள்ள மார்க்ஸின் எழுத்து நடையைப் பாராட்டினார். அதே சமயம்,
சாதாரண வாசகர்களும் எளிதில் புரிந்துகொள்ளும் வகையில்
மதிப்பின் வடிவ முறையைத் (Form of Value) தனித்தனித் தலைப்புகளாகப் பிரித்து,
வரலாற்று உதாரணங்களுடன் விளக்குமாறு ஏங்கல்ஸும் குகல்மானும்
ஆலோசனைகளை வழங்கினர். மார்க்ஸ் அவர்களின் ஆலோசனையை ஏற்று,
மதிப்பின் வடிவ முறையைத் தனித்தனி உள்-தலைப்புகளுடன்
விளக்கியதோடு, அதற்கென
ஒரு தனி அனுபந்தத்தையும் (Appendix) எழுதி இணைத்தார்.
2. வரலாற்று ஆவணமாகத் திகழும் நன்றி மடல்
1867 ஆகஸ்ட் 16 அன்று பின்னிரவு 2 மணிக்கு, நூலின் கடைசி அச்சுத் தாளையும் (49-வது தாள்) அனுபந்தத்தையும் திருத்தி முடித்த மார்க்ஸ்,
ஏங்கல்ஸிற்கு நெகிழ்ச்சியூட்டும் வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க
ஒரு கடிதத்தை எழுதினார்:
> "உங்களுடைய உதவியால் மட்டுமே இது சாத்தியப்பட்டது. உங்களுடைய
தன்னலமற்ற தியாகம் எனக்காக நீங்கள் செய்யாமல் இருந்திருந்தால்,
நான் இந்த மிகப் பெரிய பணியை—மூன்று தொகுதிகளுக்கான
பணியை—செய்திருக்கவே முடியாது. முழுமையான நன்றியுடன் நான் உங்களைக் கட்டித்
தழுவிக் கொள்கிறேன்."
>
ஏங்கல்ஸின் இருபத்தைந்து ஆண்டுகால அளப்பரிய பொருளாதார,
தார்மீகத் தோழமைக்கு மார்க்ஸ் செலுத்திய நன்றிக்
காணிக்கையாக அக்கடிதம் அமைந்தது.
3. தியாகத்தின் விளைவும் வில்ஹெல்ம் ஓல்ப் சமர்ப்பணமும்
மார்க்ஸின் மனைவி ஜென்னி குறிப்பிட்டதுபோல, இத்தனை கொடிய வறுமை, உடல் உபாதைகள், சொல்லொணாத் துன்பங்கள் மற்றும் குடும்பக் கவலைகளுக்கு
மத்தியில் உலகில் வேறு எந்த ஒரு தத்துவ நூலும் எழுதப்பட்டிருக்க முடியாது. 1867 செப்டம்பர் 14 அன்று மூலதனம் முதல் தொகுதி 1000 பிரதிகள் அச்சிடப்பட்டு வெளியானது. நூலின் மூலம் கிடைத்த
மிகச் சொற்பமான ராயல்டி தொகையைக் குறித்து, தான் எழுதிய காலத்தில் புகைத்த புகையிலையின் செலவுக்குக்கூட
அது போதவில்லை என்று மார்க்ஸ் வேடிக்கையாகக் குறிப்பிட்டார்.
பாட்டாளி வர்க்க நலன்களுக்காகத் தனது வாழ்நாளை அர்ப்பணித்து மான்செஸ்டரில்
மறைந்த தனது புரட்சிகரத் தோழர் வில்ஹெல்ம் ஓல்பிற்கு (Wilhelm
Wolff) மார்க்ஸ் இந்நூலை
உணர்வுபூர்வமாகச் சமர்ப்பணம் செய்தார்.
4. முதலாளித்துவ ‘மௌனச் சதி’யும் ஏங்கல்ஸின் போர் உத்தியும்
ஜெர்மன் பூர்ஷ்வா பொருளாதார வட்டாரங்கள் இந்நூல் வெளிவரவே இல்லை என்பதுபோல ஒரு
"மௌனச் சதி"யைக் கடைப்பிடித்துப் புறக்கணிக்க முயன்றன. இதனை முறியடிக்க
ஏங்கல்ஸ் ஒரு வியூகத்தை வகுத்தார். நடுநிலையான பூர்ஷ்வா அறிஞரைப் போன்று வேடமிட்டு,
பூர்ஷ்வா இதழ்களிலேயே மார்க்ஸின் நூலுக்கு கடுமையான
விமர்சனங்கள் போன்ற மதிப்புரைகளை எழுதினார்.
மார்க்ஸின் கறாரான அறிவியல் பூர்வ முடிவுகளையும்,
ரிக்கார்டோ மற்றும் சிஸ்மாண்டியின் பாரம்பரிய செம்மொழிப்
பொருளாதாரத்திலிருந்து மார்க்ஸ் எவ்வாறு மேம்பட்டு நிற்கிறார் என்பதையும்
எடுத்துரைத்தார். இக்கட்டுரைகளும், நூலின் முக்கிய பகுதிகள் பல்வேறு இதழ்களில் மறுவெளியீடு
செய்யப்பட்டதும், பூர்ஷ்வாக்களின் மௌனத்தை உடைத்து நூலின்பால் கவனத்தை ஈர்த்தன.
5. அறிவுலக மற்றும் பாட்டாளி வர்க்க வரவேற்பு
விரைவிலேயே பூர்ஷ்வா தரப்பு தனது மௌனத்தைக் கைவிட நேரிட்டது. பெர்லின்
பல்கலைக்கழகத்தைச் சேர்ந்த யூஜென் டூஹ்ரிங் குழப்பமும் அச்சமும் நிறைந்த ஒரு
விமர்சனத்தை வெளியிட்டார். அதேநேரம், ஜெர்மனியின் மாபெரும் பொருள்முதல்வாதத் தத்துவவாதியான
லுட்விக் பியர்பாக், பிரிட்டிஷ் தொழிற்சாலைகளில் மனிதர்கள் நடத்தப்படும் அவல நிலையை வெளிக்கொணரும்
மறுக்க முடியாத உண்மைகள் மார்க்ஸின் மூலதனத்தில் துலங்குவதாகப் பாராட்டி
எழுதினார்.
பாட்டாளி வர்க்க இயக்கங்களில் இந்நூல் மகத்தான வெற்றியைப் பெற்றது. முதல்
அகிலத்தின் சுவிஸ் இதழான வோல் போட், இந்நூலைத் தொழிலாளர்களுக்குக் கிடைத்த "போர்க்கள
வெற்றி" என வர்ணித்தது. 1868-ல் பிரஸ்ஸல்ஸில் நடைபெற்ற முதலாவது அகிலத்தின் மாநாட்டில்,
தொழிலாளர்கள் அனைவரும் மூலதனத்தை ஆழ்ந்து கற்க வேண்டும்
என்றும்,
அதனைப் பிற உலக மொழிகளில் மொழிபெயர்க்க வேண்டும் என்றும்
ஒருமனதாகத் தீர்மானம் நிறைவேற்றப்பட்டது.
6. முதல் அன்னிய மொழிபெயர்ப்பு: ரஷ்யப் பதிப்பின் சாதனை (1872)
மூலதனம் முதன்முதலில் மொழிபெயர்க்கப்பட்ட வெளிநாட்டு மொழி ரஷ்ய மொழியாகும்.
நிக்கோலாய் டேனியல்சன், இளம் புரட்சியாளர் ஹெர்மான் லோபாட்டின் ஆகியோர் இதற்கான முன்னெடுப்பைச்
செய்தனர். 1870-ல்
லண்டனுக்கு வந்த லோபாட்டின் மார்க்ஸை நேரில் சந்தித்து நெருங்கிய நண்பரானார்.
லோபாட்டின் நூலின் மூன்றில் ஒரு பகுதியை மொழிபெயர்த்த நிலையில்,
புரட்சியாளர் செர்னிஷெவ்ஸ்கியைச் சிறையிலிருந்து மீட்கும்
முயற்சியில் ஈடுபட்டு கைது செய்யப்பட்டார்.
மீதமிருந்த பகுதிகளை நிக்கோலாய் டேனியல்சனும், வேதியியலாளர் நிக்கோலாய் லுபாவினும் மொழிபெயர்த்து
முடித்தனர். 1872
மார்ச் 27 அன்று ரஷ்ய மொழியில் வெளியான 3,000 பிரதிகளும் (அக்காலகட்டத்தின் மிகப்பெரிய எண்ணிக்கை) அந்த
ஆண்டிற்குள்ளாகவே முழுமையாக விற்றுத் தீர்ந்தன. "ரஷ்யாவில் எவரும் இந்நூலைப்
படிக்க மாட்டார்கள், படித்தாலும் புரியாது" என்று கணித்த ஜாரிஸ்ட் தணிக்கையாளர்களின் கணக்கு
பொய்த்துப்போய், ரஷ்யப்
புரட்சியாளர்களிடையே மார்க்ஸியக் கொள்கைகள் வேரூன்ற இந்நூல் பெரும்பங்காற்றியது.
7. இரண்டாவது ஜெர்மன் பதிப்பும் கட்டமைப்பு மாற்றங்களும் (1871–1872)
1871-ல் முதல் ஜெர்மன் பதிப்பு விற்றுத் தீர்ந்ததும்,
வெளியீட்டாளர் மெய்ஸ்னரின் வேண்டுகோளின்படி மார்க்ஸ்
இரண்டாவது பதிப்பிற்கான வேலைகளைத் தொடங்கினார்.
* கட்டமைப்பு
சீரமைப்பு: முதல் பதிப்பில் வெறும் 6 அத்தியாயங்களாக இருந்த வடிவம் மாற்றப்பட்டு,
7 பெரும் பாகங்களாகவும்,
25 அத்தியாயங்களாகவும்,
பல உள்-பிரிவுகளாகவும் மாற்றியமைக்கப்பட்டது.
* உள்ளடக்க
விரிவாக்கம்: நூலின் மூல பாடத்தில் மாற்றங்கள், புதிய அடிக்குறிப்புகள், மற்றும் லோபாட்டின் வழங்கிய சில செறிவான திருத்தங்கள்
இணைக்கப்பட்டன.
இக்காலகட்டத்தில், பாரிஸ் கம்யூன் (1871) தோல்வியடைந்ததைத் தொடர்ந்து லண்டனுக்குத் தப்பிவந்த
அகதிகளுக்குப் புகலிடம் மற்றும் வாழ்வாதாரம் அமைத்துக் கொடுக்கும் கடினமான அரசியல்
பணிகளுக்கு மத்தியிலும் மார்க்ஸ் அயராது உழைத்து இந்த இரண்டாவது பதிப்பை
முழுமைப்படுத்தினார்.
இவ்வாறு, காரல் மார்க்ஸின் மூலதனம் முதல் தொகுதி தன் உருவாக்கத்தின் தொடக்கம் முதல் வெளியீடு, வர்க்கப் போர், மற்றும் சர்வதேச மொழியாக்கங்கள் வரை தொழிலாளி வர்க்கத்தின் தளராத தத்துவப் பேராயுதமாக நிலைநிறுத்தப்பட்டது..
ஆதாரம். காரல் மார்க்ஸ் வாழ்க்கை வரலாறு நூலின் அத்தியாயம் 10. பக்கம் 743 லிருந்து 765 வரையிலானவை.(அலைகள் வெளியீட்டகம் நூலின் அடிப்படையில் சுருக்கமான பகுதி)
தொடர்புடைய கட்டுரைகள்:
***
எமது இலக்கு இணைய இதழ்-ன் மார்க்சிய லெனினிய சிந்தனைகளைத் தொடர்ந்து வாசிக்க எம்மைப் பின்தொடரவும்.
கருத்துகள் இல்லை:
கருத்துரையிடுக